پاسخی به روایتی که حاجیفیروز را نماد بردگی میخواند — با استناد به ابوریحان بیرونی و سنت پیش از قاجار.
در سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۵ میلادی)، سروش لشکری (هیچکس) در آهنگ «فیروز» حاجیفیروز را مستقیماً به بردگی آفریقایی پیوند داد — ادعایی که این ترانه، خط به خط، به آن پاسخ میدهد.
بنا بر شواهد تاریخی، حاجیفیروز نه یادآور بردگی، بلکه «فرشته احضار روح مردگان» است؛ نمادی از عروج ارواحی که در آستانه نوروز بازمیگردند. ابوریحان بیرونی، هزار سال پیش، از او با نام «پیروز» یاد کرده — سنتی که از دوران ساسانی به ما رسیده، قرنها پیش از قاجار، و هیچ ربطی به بردگی آفریقایی ندارد.
«حاجی فیروز» گنگستا رپ را با هیپهاپ شمال کالیفرنیا و اصالت زبان پارسی درمیآمیزد. یک درس تاریخ است. یک دفاع از ایران است.
متن آهنگسامبولی ملیکم نمیپنداشتی فیروز خودش بیاد سروقتت ها؟ چی شد چطور شد چرا وا دادی؟
ورد نخست: شایانفیروزم بنگر به سرسیاه و لباس سرخم سیاهیم از دودهست، نه نژاد و رنگ رخم ابوریحان میشناختم بهم می گفت پیروز فرشته احضار روح مردمان دیروز شبای پیش نوروز بر میخیزم از مزار چشم تار انتظار می بینه یه رهگذار پایکوبی و طبل و کوس پشت پنجره ها یکصدا و همسرود شدن حنجره ها اموات شاد و رقصان دشت منظره هاست نوید قاصد نور برا غمزده هاست خیلی قبل قاجارا من خیابونا رو میروندم برا مرده و زنده ترانه ها رو میخوندم ازکجا خریدنم خود فروخته نادون برده خطابم نکن مهره سوخته ملعون خواجه پیروز اربابه ناجی روح سرگردون برا اتحاد ایرون میمونه یه کانون
برگردانارباب خودم سامبولی بلیکم بارقص و پایکوبی راهو طی کن ارباب خودم سرتو بالا کن خودتو از لاابالیا جدا کن ارباب خودم تو چشمام نیگا کن آه داشتو صدا کن ارباب خودم بز بز قندی ایرانتو فروختی به چندی؟
ورد دوم: هوشنگنه نماد نژاد پرستیم و نه بردگی نه نشان کم و کاستیم و نه بندگی نگاه بنداز به خودت مایه سرفکندگی اسطوره پوشالی عرق شرمندگی گیوه و جامه سرخ دایره زنگی خار چشم پدر هرزگی و درندگی حاجی فیروز اربابه نماد پایندگی یگانگی تابندگی نوید بالندگی به من میگی برده؟ این توهینه به ایرون نوازندگی تمومه روحتو میکشم بیرون فرشته احضار روح زنده کن و بمیرون دشمنان نوروزباید خونشون بشه ویرون نیمه شب می پری از خواب لاپات چسبیده گلوت یه کله سیاه با چهره ای کبود پشت پنجره سرش میلغزه و میخونه سرود خوش اومدی گورستون وقتشه بگی بدرود
برگردانارباب خودم سامبولی بلیکم بارقص و پایکوبی راهو طی کن ارباب خودم سرتو بالا کن خودتو از لاابالیا جدا کن ارباب خودم تو چشام نیگا کن آه داشتو صدا کن ارباب خودم بز بز قندی ایرانتو فروختی به چندی؟
پایانهبزبز قندی حاجی فیروز اربابه هزاران سال پیش از تو بوده هزاران سال بعد سقط شدنتم خواهد بود خواجه پیروز واژخنیا کانون اتحاد ایران بی همه چیز و بی همه کس هیچ چیز و هیچ کس